خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: کامل گلباغی- انسان امروز، بیش از آنکه از کمبود امکانات رنج ببرد، از فقر آرامش و معنویت آسیب میبیند جهان مدرن اگرچه آسایش ظاهری را افزایش داده، اما روح انسان را در گرداب اضطراب، تنهایی و فراموشی فرو برده است در چنین فضایی، بازخوانی فلسفه نماز ضرورتی دوباره مییابد؛ عبادتی که در سنت اسلامی تنها یک تکلیف شرعی نیست، بلکه راهی برای حفظ ایمان و بازیابی آرامش درونی است.
پیامبر اکرم(ص) در حدیثی مشهور فرمودند: «از دنیای شما سه چیز محبوب من قرار داده شد؛ زنان، بوی خوش و نور چشمم در نماز.» تعبیر «نور چشم» درباره نماز، تعبیری عمیق و تأملبرانگیز است چرا نماز نور چشم انسان میشود؟ زیرا نماز، لحظه دیدار است؛ لحظهای که انسان از هیاهوی جهان فاصله میگیرد و خود را در محضر خداوند مییابد.
نماز، گفتوگوی انسان با خداست انسانی که به یاد خدا باشد، احساس تنهایی نمیکند و در تاریکیهای زندگی، راه خویش را گم نخواهد کرد آرامشی که از نماز حاصل میشود، آرامش ناشی از اتصال به سرچشمه هستی است؛ همان حالتی که دل انسان را از پراکندگی نجات میدهد و نگاه او را از تعلقات زودگذر دنیا جدا میسازد.
در تعالیم اسلامی، نماز ستون دین معرفی شده است بسیاری از عبادتها در شرایط و زمانهای خاص واجب میشوند؛ حج یکبار در عمر، روزه در یک ماه از سال و زکات برای گروهی خاص است، اما نماز عبادتی دائمی و تکرارشونده است، این تکرار، بیحکمت نیست انسان فراموشکار است و همواره در معرض غفلت قرار دارد؛ از همین رو نیازمند یادآوری مداوم و بازگشت پیوسته به خداوند است.
نکته مهم آن است که قرآن کریم از «اقامه نماز» سخن میگوید، نه صرفاً خواندن آن. اقامه نماز به معنای برپا داشتن حقیقت نماز در زندگی است؛ یعنی نماز باید از لفظ و حرکت فراتر رود و در جان انسان اثر بگذارد اگر نماز تنها به الفاظ محدود شود، ممکن است انسان اهل نماز باشد اما همچنان در اخلاق و رفتار دچار کاستی بماند.
واژه «صلاه» نیز در ریشه لغوی خود به معنای نرم شدن و انعطاف یافتن است؛ گویی نماز، تمرینی برای شکستن غرور و خم شدن در برابر حقیقتی بزرگتر از خویشتن انسان است آدمی در نماز، ضعف و ناتوانی خود را در برابر عظمت الهی درمییابد و همین ادراک، او را به فروتنی و خشوع میرساند.
در این میان، تفاوت «خوف» و «خشیت» نیز قابل تأمل است. خوف، ترس از پیامدها و نگرانی از آینده است، اما خشیت، حالتی است که انسان در مواجهه با عظمت بیپایان خداوند تجربه میکند؛ حالتی آمیخته با حیرت، تواضع و درک کوچکی خویش نماز اگر با حضور قلب همراه شود، میتواند انسان را به چنین مرتبهای از آگاهی برساند.
ایمان در نگاه دینی، تنها یک باور ذهنی نیست؛ بلکه نوعی احساس امنیت و آرامش در پناه خداوند است ایمان همچون گوهری ارزشمند نیازمند محافظت است و نماز، مهمترین نگهبان این گوهر به شمار میرود.
همانگونه که پوسته گردو از مغز آن محافظت میکند، نماز نیز از ایمان انسان در برابر فرسایش دنیا و غبار غفلت پاسداری میکند.
زندگی روزمره، انسان را درگیر مشغلهها، رقابتها و اضطرابهای بیپایان میسازد. در چنین شرایطی، نماز همانند قطبنما عمل میکند؛ انسان را از گم شدن در هیاهوی دنیا بازمیدارد و مسیر بازگشت به حقیقت را نشان میدهد نماز، توقف کوتاهی در میانه شتاب زندگی است تا انسان دوباره خود، خدا و مقصد نهاییاش را به یاد آورد.
شاید بتوان گفت فلسفه اصلی نماز، زنده نگه داشتن رابطه انسان با خداست؛ رابطهای که اگر تضعیف شود، روح انسان نیز فرسوده و بیپناه خواهد شد نماز غذای روح است؛ نیرویی معنوی که انسان را برای ادامه مسیر زندگی توانمند میسازد و او را در برابر فراموشی، یأس و فروپاشی درونی حفظ میکند.
امروز بیش از هر زمان دیگری، انسان معاصر به چنین نمازی نیاز دارد؛ نمازی که تنها بر زبان جاری نشود، بلکه در جان انسان بنشیند و او را به آرامش، توکل و ایمان حقیقی برساند.
رئیس گروه قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان
نظر شما